İzmir Nümismatik Derneği olarak, Anadolu topraklarında basılmış ve dolaşıma girmiş tüm sikkeleri kapsayan dijital bir katalog oluşturma çalışmalarımız devam etmektedir. Bu katalog, koleksiyoncuların ve araştırmacıların ihtiyaç duyduğu temel bilgileri — dönem, darphane, metal türü, ağırlık ve çap gibi teknik verileri — mobil uyumlu bir arayüzde sunmayı hedeflemektedir.
Antik Dönem Sikkeleri
Lidya Sikkeleri (MÖ 7. - 6. yy)
Dünyanın bilinen en eski sikkelerini basan Lidya Krallığı, İzmir ve çevresinde kurulmuştu. Elektrum (altın-gümüş alaşımı) sikkeler, aslan ve boğa motifleriyle süslenmiştir. Kral Kroisos döneminde saf altın ve gümüş sikkeler basılmaya başlanmıştır. Sardeis darphane merkeziydi ve ürettiği staterler tüm Akdeniz havzasında geçer akçe olarak kabul görüyordu.
İyonya ve Ege Sikkeleri
Efes, Miletos, Foça ve Smyrna (İzmir) gibi kentler kendi sikkelerini basmıştır. Her kentin kendine özgü sembolü vardı: Efes'in arı motifi, Foça'nın fok balığı, Smyrna'nın Homeros portresi. Bu sikkeler Ege ticaretinin temel aracıydı ve günümüzde koleksiyoncular için en değerli antik paralar arasında yer almaktadır.
Roma ve Bizans Dönemi
Roma İmparatorluğu döneminde Anadolu, önemli darphane merkezlerine ev sahipliği yapmıştır. Kyzikos, Nikomedia (İzmit) ve Antiokheia gibi şehirlerde basılan sikkeler, imparatorların portrelerini ve Roma tanrılarını taşıyordu. Denarius ve sestertius gibi birimler kullanılmıştır. Bizans döneminde ise Konstantinopolis darphanesi, solidus altın sikkesiyle dünya ticaret tarihinin en istikrarlı para birimlerinden birini üretmiştir. Follis bakır sikkeleri günlük ticarette yaygın olarak kullanılmıştır.
Selçuklu Dönemi Sikkeleri
Anadolu Selçuklu Devleti (1077-1308), Konya, Sivas ve Kayseri gibi şehirlerde darphane kurmuştur. Selçuklu sikkeleri Arapça kitabeler taşır ve genellikle bakır (fels) veya gümüş (dirhem) olarak basılmıştır. İlhanlı etkisindeki dönemde Moğol hanlarının adları da sikkelere eklenmiştir. Selçuklu meskukatı, İslam dünyasının sanatsal zenginliğini yansıtan nümismatik örnekler arasındadır.
Osmanlı İmparatorluğu Sikkeleri
Erken Osmanlı (1299-1600)
Osmanlı Devleti'nin ilk sikkeleri akçe adını taşıyordu ve gümüşten basılıyordu. Fatih Sultan Mehmed döneminde İstanbul'un fethiyle birlikte Konstantiniyye darphanesi Osmanlı sikke üretiminin merkezi haline geldi. Altın sikkeler (sultani) de bu dönemde basılmaya başlandı. Osmanlı tuğrası sikkelerin vazgeçilmez unsuru oldu.
Klasik ve Geç Osmanlı (1600-1922)
Kuruş sistemi 18. yüzyılda benimsenmiştir. Tanzimat döneminde Avrupa tarzı madeni paralar basılmaya başlanmıştır. Sultan Abdülmecid ve Sultan Abdülhamid II dönemlerinin sikkeleri koleksiyoncular arasında büyük ilgi görmektedir. Son Osmanlı sikkeleri, imparatorluğun çöküş döneminin tanıklarıdır.
Cumhuriyet Dönemi Sikkeleri
1923'te kurulan Türkiye Cumhuriyeti, kendi para birimini oluşturmuş ve İstanbul Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü sikke üretimini üstlenmiştir. İlk Cumhuriyet paraları Osmanlı kuruş sistemini devam ettirirken, 1934'ten itibaren Latin harfleriyle basılan yeni tasarımlar kullanılmıştır. 2005 yılındaki para reformuyla Yeni Türk Lirası'na geçilmiş, ardından 2009'da tekrar Türk Lirası adı benimsenmiştir. Hatıra paraları ve koleksiyon serileri, modern Türk nümismatik tarihinin önemli parçalarıdır. Bu sikkelerin günümüzde nasıl bulunduğunu merak ediyorsanız antik sikke bulma rehberimizi inceleyebilirsiniz.